printlogo


آيا جهيزيه قابل استرداد است؟

جهيزيه از اموال زوجه است و او مي‌تواند مستقلاً در دارایي خود هر تصرفي كه مي‌خواهد، داشته باشد. زوجه با بردن جهيزيه به منزل مشترك، اذن ضمني در بهره‌برداري به شوهر مي‌دهد و هر زمانی که بخواهد، مي‌تواند از اين اذن خود رجوع كرده و نسبت به بازستاندن جهيزيه اقدام كند.
برخي می‌گویند در صورت وقوع طلاق، امكان استرداد جهيزيه وجود دارد و قبل از طلاق، استرداد جهيزيه ممکن نیست. اين مطلب نادرست است زیرا اموال جهیزیه متعلق به زوجه است و خارج از مسایل عرفي، او هر زمانی كه بخواهد، مي‌تواند آنها را از منزل مشترك خارج كند. چه قبل یا بعد از طلاق. براي اينكه دادگاه رأي به استرداد جهيزيه بدهد، باید به دادخواست استرداد جهيزيه؛ سياهه اموالي كه به تأیيد داماد رسيده است، نيز ضميمه شود. در صورت وجود سياهه مذكور که به امضای داماد رسیده است، براي دادگاه هيچ مشكلي در انشاي رأي به نفع زوجه مبني بر مسترد کردن جهيزيه‌اش وجود ندارد اما اگر چنين سياهه‌اي وجود نداشت، چه؟ در اين صورت بايد با ساير ادله اثبات دعوي، ادعاي خود را در محكمه اثبات کرد. مثلاً اگر اجناس داراي فاكتور خريد معتبر به نام زوجه يا خانواده او باشند، ارایه شود.
در صورت فقدان سياهه و فاكتور خريد، معمولاً شهادت شهود به‌عنوان راهكاري براي كشف حقيقت پيشنهاد مي‌شود. در اين حالت زوجه بايد استشهاديه‌اي شامل ليست اقلام جهيزيه تنظيم کند كه به امضاي چند تن از اقوام، دوستان و آشنايان برسد. قاضي نیز با استماع شهادت شهود، علم به مالكيت زوجه نسبت به اموال جهيزيه پيدا مي‌كند.
معمولاً در زندگي مشترك، بخشي از جهيزيه تخريب شده و از بين مي‌رود. دراین‌صورت آيا مي‌توان خسارت نقصان و خرابي جهيزيه را نيز از شوهر مطالبه كرد؟ همانطور كه بيان شد، جهيزيه به‌صورت امانت در زندگي مشترك نزد شوهر مي‌ماند و شوهر در اين مورد امين محسوب مي‌شود. مطابق قوانين مربوط به وديعه مندرج در قانون مدني، امين مسئول جبران تلف يا نقصان مالي كه به او سپرده شده، نیست مگر در صورت تعدي يا تفريط يعني خسارت اموالي كه ناخواسته تلف مي‌شوند، قابل مطالبه نيست اما خسارت اموالي كه شوهر عمداً تلف يا ناقص مي‌كند، را می‌توان مطالبه کرد.
معمولا با وقوع اختلافات زناشويي، خانم‌ها منزل مشترك را ترك کرده و به منزل پدري مي‌روند. در این فاصله معمولاً آقايان مي‌توانند جهيزيه را به نقطه نامعلومي انتقال دهند؛ به‌طوري‌كه حتي پس از صدور رأي دادگاه به نفع زوجه مبني بر استرداد جهيزيه، دسترسي وی به اموالش غيرممكن شود. براي حل اين مشکل، راه‌حلي که قانون پيش‌بيني كرده، توقيف اموال جهيزيه قبل از شروع به دادرسي است يعني قبل از اينكه دادگاه جلسه رسيدگي را تعيين و به دعواي طرفين رسيدگي كند، زوجه با واريز 10 درصد از مجموع مبلغ جهيزيه به‌عنوان خسارت احتمالي در صندوق دادگستري مي‌تواند از دادگاه بخواهد براي جلوگيري از تضييع و تفريط خواسته، دستور توقيف جهيزيه را صادر کند.